ఈ ఇద్దరు స్నేహితుల నీతి కథ (బాటసారుల అదృష్టం కథ), స్వార్ధంగా ఆలోచించే ఒక మనిషి మరియు నిస్వార్ధంగా ఉండే అతని స్నేహితుడి గురించి తెలియజేస్తుంది. అదృష్టం వచ్చినప్పుడు “నేను” అని, కష్టం వచ్చినప్పుడు “మనం” అని అనే ప్రవర్తన ఎలాంటి పరిణామాలకు దారితీస్తుందో ఈ కథలో స్పష్టంగా తెలుసుకోవచ్చు.

అనగనగా ఒకానొక పచ్చని గ్రామానికి దూరంగా ఉన్న ఒక పెద్ద పట్టణానికి, ఇద్దరు స్నేహితులు కాలినడకన ప్రయాణం చేస్తున్నారు. వారి పేర్లు రాము మరియు గిరి. రాము చాలా ప్రశాంతమైన వాడు, దొరికినదానితో సంతృప్తి చెందేవాడు. కానీ గిరి కొంచెం స్వార్ధపరుడు, ఎప్పుడూ తన గురించే ఎక్కువగా ఆలోచించుకునేవాడు. ఇద్దరూ కలిసి ఒక రహదారిలో ప్రయాణం చేస్తున్నారు.

వారు చాలా దూరం నడిచి, ఒక పెద్ద మర్రి చెట్టు కింద సేదతీరారు. అలా నడుస్తూ ఉండగా, దారి పక్కన పొదల్లో గిరి కంటికి మెరుస్తూ ఒక తోలు సంచి కనిపించింది. గిరి ఆత్రంగా అటువైపు పరుగెత్తి, ఆ సంచిని చేతిలోకి తీసుకున్నాడు. అది కొంచెం బరువుగా తగలడంతో, ఆశగా దాన్ని తెరిచి చూసాడు.

సంచిని తెరిచి చూడగానే అతని కళ్ళు ఆశ్చర్యంతో పెద్దవయ్యాయి. ఆ సంచి నిండా బంగారు నాణాలు ఉన్నాయి! అవి సూర్యరశ్మికి తళతళా మెరుస్తున్నాయి.

గిరి ఆనందంతో గట్టిగా అరుస్తూ, “అదృష్టం! అదృష్టం! నేను ఎంత అదృష్టవంతుడిని! నాకు అనుకోకుండా ఇంత బంగారం దొరికింది!” అని రాముతో అన్నాడు.

రాము కూడా సంతోషించాడు, కానీ గిరి మాటల్లోని స్వార్ధాన్ని గమనించాడు. రాము చిరునవ్వుతో, “మిత్రమా, ‘నేను’ అదృష్టవంతుడిని అనకు, ‘మనం’ అదృష్టవంతులము అను. ఎందుకంటే మనం ఇద్దరం స్నేహితులం, ఇద్దరం కలిసే ప్రయాణం చేస్తున్నాం. ఈ అదృష్టం మన ఇద్దరిదీ,” అని బదులు చెప్పాడు.

బంగారం చూసిన గిరికి కళ్ళు మూసుకుపోయాయి. రాము మాటలు అతనికి కోపం తెప్పించాయి. “అదెలా కుదురుతుంది? ఈ సంచి నా కంటికి కనిపించింది. నేను దాన్ని తీసుకున్నాను. కాబట్టి ఈ బంగారమూ నాదే, అదృష్టమూ నాదే! ‘మనం’ కాదు, ‘నేను’ అదృష్టవంతుడిని! ఇందులో నీకు ఎలాంటి వాటా లేదు,” అని గిరి కోపంగా, ఖరాఖండిగా అన్నాడు.

గిరి మాటలకు రాము చాలా బాధపడ్డాడు. “కేవలం బంగారం కోసం మన స్నేహాన్ని కూడా మరచిపోయావా?” అని మనసులో అనుకున్నాడు. కానీ, స్నేహితుడితో గొడవ పడటం ఇష్టం లేక, “సరే మిత్రమా, నీ ఇష్టం,” అని మౌనంగా ఊరుకున్నాడు. గిరి ఆ సంచిని తన నడుముకు గట్టిగా కట్టుకున్నాడు.

ఇద్దరూ మళ్ళీ తమ ప్రయాణాన్ని కొనసాగించారు. కానీ ఇప్పుడు వారి మధ్య ఆ పాత చనువు లేదు. గిరి దొరికిన బంగారాన్ని తలుచుకుంటూ గర్వంగా నడుస్తుంటే, రాము స్నేహితుడి ప్రవర్తనకు బాధపడుతూ మౌనంగా నడుస్తున్నాడు.

ఇంతలో, వెనక నుండి “దొంగ! దొంగా! పట్టుకోండి!” అనే గట్టి అరుపులు వినిపించాయి. ఇద్దరూ ఉలిక్కిపడి వెనక్కి తిరిగి చూసారు. కొంత మంది పొడవాటి మనుషులు, చేతుల్లో కర్రలు, కత్తులు పట్టుకుని కోపంగా వారి వైపే పరిగెత్తుకుంటూ వస్తున్నారు!

వారిని చూడగానే గిరి ముఖం భయంతో పాలిపోయింది. “అయ్యో! వాళ్ళు ఖచ్చితంగా ఈ బంగారు సంచి కోసమే వస్తున్నారు. ఇది నేను దొంగిలించానని అనుకుంటున్నారు!” అని గిరికి అర్థమైంది.

వెంటనే గిరి ఖంగారుగా రాముతో, “అరెరే! మిత్రమా, చూసావా! ఎవరో మనల్ని తరుముకొస్తున్నారు. వాళ్ల దగ్గర ఆయుధాలు ఉన్నాయి. ‘మనం’ దొరికిపోతాం! వాళ్ళు ‘మనల్ని’ చితకబాది ఈ సంచి తీసుకుంటారు. ‘మనం’ ఇప్పుడు ఏం చేద్దాం? ‘మన’ ప్రాణాలు ప్రమాదంలో ఉన్నాయి!” అని గిరి వణికిపోతూ అన్నాడు.

గిరి మాటల్లోని మార్పును రాము గమనించాడు. అదృష్టం వచ్చినప్పుడు “నేను” అన్నవాడు, ఇప్పుడు ప్రాణాపాయం రాగానే “మనం” అంటున్నాడు.

రాము చాలా ప్రశాంతంగా, గిరి వైపు తిరిగి ఇలా జవాబు చెప్పాడు: “మిత్రమా! ‘మనం’ కాదు, ‘నువ్వు’ దొరికిపోతావు. ‘నిన్ను’ చితకబాదుతారు. ‘నీ’ ప్రాణం ప్రమాదంలో ఉంది. ఎందుకంటే, ‘ఈ సంచితో నాకేమి సంబంధం లేదు, ఇది నా అదృష్టం కాదు’ అని కొద్దిసేపటి క్రితమే కదా నువ్వు చెప్పావు? కాబట్టి, ఈ సమస్య కూడా నీదే, నాది కాదు!”

రాము మాటలకు గిరికి ఏం మాట్లాడాలో తెలియలేదు. తన తప్పు అప్పుడు అతనికి అర్థమైంది.