విక్రమార్కుడు బేతాళుడు కథలు – ఒక విశ్లేషణ

ఈ రోజు ఏ కథ రాయాలి అనుకుంటున్న టైములో భద్ర గారు మంచి సలహా ఇచ్చారు – ఈ బ్లాగ్లో కొన్ని విక్రమార్కుడు బేతాళుడు కథలు కూడా జేర్చమని. ఈ మాట వినగానే, నా చిన్ననాటి జ్ఞాపకాలన్నీ ఒక్కసారిగా గుర్తొచ్చాయి.

చిన్నప్పుడు ‘చందమామ’ పుస్తకం కోసం నెలంతా ఎదురుచూసేవాళ్ళం. ఆ పుస్తకం చేతికి రాగానే, మొట్టమొదట తిప్పే పేజీలు ఈ ‘విక్రమార్కుడు బేతాళుడు కథలు’ ఉండేవి. ఆ చిత్రాలు, ఆ కథ చెప్పే విధానం, ముఖ్యంగా బేతాళుడు అడిగే చివరి ప్రశ్న, మనల్ని ఎంతో ఆకట్టుకునేవి.

ఆ రోజుల్లో దూరదర్శన్ వారు కూడా ఈ కథలను సీరియల్ గా చూపించేవారు. వారమంతా ఎంతో ఆసక్తిగా ఎదురుచూస్తూ, ఆ సీరియల్ సమయంలో కరెంటు పోకూడదని దేవుడికి గట్టిగా ప్రార్థిస్తూ వేచి చూసే వాళ్లము. ఇప్పుడు వందల చానెల్స్, వేల కొద్దీ సీరియల్స్ చూసే ఈ తరం వారికి, ఆ అమాయకమైన ఆనందం (innocent pleasure) బహుశా అస్సలు అర్ధం కాకపోవచ్చు.

కేవలం వినోదం మాత్రమే కాదు

కానీ ఈ విక్రమార్కుడు బేతాళుడు కథలు కేవలం వినోదం కోసమే రాసినవి కావు. ఈ చిన్న కథలలో పెద్ద పెద్ద నీతులు, జీవిత సత్యాలు దాగి వుంటాయి. భారతీయ సంస్కృతిలో, ముఖ్యంగా మన పురాణ కథలలో, వినోదంతో పాటు విద్యా, విజ్ఞానం, లోకజ్ఞానం కూడా వెదజల్లడం మామూలు విషయం. అందుకే “వెన్నతో పెట్టిన విద్య” అనే పదానికి అంత లోతైన అంతరార్ధం వుంది.

నిన్న చూసిన సినిమా ఇవాళ గుర్తు వుండదు. కానీ ఈ కథలు? ఎన్నో యుగాలుగా, తరాలు మారుతున్నా, ఈ కథలు మాత్రం మన మదిలో నిలిచిపోయాయి.

విక్రమార్కుడు బేతాళుడు కథల చరిత్ర

ఈ ‘విక్రం-బేతాళ్’ కధలు దాదాపు 2500 సంవత్సరాల క్రిందట మహాకవి సోమదేవ్ భట్ట సంస్కృతంలో వ్రాసిన “బేతాల్ పచ్చీసి” (వేతాళ పంచవింశతి) పై ఆధారించబడినవి. ‘పచ్చీసి’ అన్న పేరుబట్టి, మొదటిలో ఇవి 25 కథల సమాహారంగా ఉండేవని నమ్ముతారు. ‘చందమామ’ పత్రిక వల్ల ఈ కథలు ‘popular culture’ లో ఒక ముఖ్యమైన చోటు సంపాదించుకుని, చాలా భారతీయ భాషలలోకి అనువదించబడ్డాయి. విక్రమార్కుడు మరియు బేతాళుడు అనే ఈ ముఖ్య పాత్రల ఆధారంగా చందమామలో కొన్ని వందల కథలు ప్రచురించారు.

ఉజ్జయిని మహారాజు అయిన విక్రమార్కుడు తెలివైన వాడని, ధైర్య సాహసాలు గలవాడని, అనుభవజ్ఞుడని, మరియు అసమాన విజ్ఞాన విచక్షణ గల వాడని పేరు చెందాడు. ఆయన రాజనీతి, యుక్తి, మరియు సమయస్ఫూర్తి మూలంగా ఆ యుగంలో బాగా ప్రఖ్యాతి చెందాడు.

కథ యొక్క నేపథ్యం

కథనం ప్రకారం, విక్రమార్కుడికి ఒక తాంత్రికుడు (లేదా యాచకుడు) ప్రతిరోజూ ఒక పండును బహుమతిగా ఇస్తాడు. ఒక రోజు, ఆ పండు కోయగా, అందులో నుండి ఒక అమూల్యమైన మణి బయటపడుతుంది. ఇలా ప్రతి పండులో ఒక మణి ఉండటం గమనించి, రాజు ఆశ్చర్యపోయి ఆ యాచకుడిని కలుసుకోవాలనుకుంటాడు.

ఆ యాచకుడు, ఒక అమావాస్య రాత్రి, అర్ధరాత్రి వేళ, స్మశానంలో ఉన్న ఒక చెట్టు వద్దకు వంటరిగా వస్తే కలుస్తానని కబురు పంపిస్తాడు. ఈ వింత ఏంటో తెలుసుకోవాలని విక్రమార్కుడు ఆ యాచకుడిని కలుస్తాడు. ఆ యాచకుడు, ఆ చెట్టుమీద వేళ్ళాడుతున్న ఒక శవాన్ని తీసుకుని రమ్మని, అలా చేస్తే తనకు అపారమైన క్షుద్ర శక్తులు వస్తాయని కోరుతాడు. విక్రమార్కుడు ఆ శవాన్ని తీసుకువస్తానని మాట ఇస్తాడు.

అలా చెట్టుమీంచి దింపిన శవంలో ‘బేతాళుడు’ అనే ఒక అతీత శక్తి ఆవహించి ఉంటుంది. బేతాళుడు విక్రమార్కుడితో ప్రయాణం చేయడానికి ఒప్పుకుంటాడు, కానీ ఒకే ఒక్క నిబంధన పెడతాడు: “రాజా, దారిలో నేను నీకు ఒక కథ చెబుతాను. కథ పూర్తయ్యాక, నేను ఒక క్లిష్టమైన ప్రశ్న అడుగుతాను. దానికి జవాబు తెలిసీ నువ్వు మాట్లాడకపోతే, నీ తల వెయ్యి ముక్కలవుతుంది. కానీ, నువ్వు జవాబు చెప్పడానికి నోరు విప్పితే, అది మౌనభంగం కింద వస్తుంది, నేను తిరిగి ఈ చెట్టు మీదకు యెగిరి వెళ్లి పోతాను.”

ఇలాంటి క్లిష్టమైన పరిస్థితిలో, ప్రతిసారీ విక్రమార్కుడు తన అపారమైన జ్ఞానంతో, ధర్మ సూక్ష్మంతో సరైన జవాబు చెప్తాడు. మౌనభంగం కలిగినందుకు బేతాళుడు శవంతో పాటు యెగిరి చెట్టు మీదకు పోతాడు.

మహాకవి సోమదేవ్ భట్ట రాసిన “బేతాళ పచ్చీసి”లో, చివరి 25వ కథ అంతంలో, విక్రమార్కుడు కావాలనే జవాబు చెప్పకుండా మౌనంగా ఉండి, ప్రయాణం పూర్తి చేసి, ఆ యాచకుడి దగ్గరికి బేతాళుడిని చేర్చుతాడు. ఆ తర్వాత ఆ యాచకుడే దుష్టుడని తెలుసుకుని, అతన్ని సంహరించి, లోక కళ్యాణం చేస్తాడు.

కానీ, మన ‘చందమామ’ పత్రిక మాత్రం, మార్చి 2013 లో చివరిసారి పబ్లిష్ అయ్యేంతవరకూ, “పట్టువదలని విక్రమార్కుడు” అని కథను మొదలుపెడుతూ, విక్రమార్కుడిని బేతాళుడి వెంట పరిగెత్తిస్తూనే వుంది!

ఈ కథలలోని కొన్ని ముఖ్యమైన పదాలు:

• విచక్షణ (Discretion): ఏది మంచో, ఏది చెడో తెలుసుకోగలిగే జ్ఞానం.
• అంతరార్ధం (Inner Meaning): లోతైన అర్ధం.
• బేతాల్ పచ్చీసి (Vetala Panchavimshati): సంస్కృతంలో ‘బేతాళుడి 25 కథలు’ అని అర్ధం.
• ప్రఖ్యాతి (Fame): గొప్ప కీర్తి.
• క్షుద్ర శక్తి (Occult Power): మంత్ర తంత్రాలకు సంబంధించిన శక్తులు.
• నిబంధన (Condition): ఒక షరతు.
• మౌనభంగం (Breaking Silence): మౌనంగా ఉండాలన్న నియమాన్ని ఉల్లంఘించడం.
• ధర్మ సూక్ష్మం (Subtlety of Dharma): న్యాయం మరియు ధర్మంలోని లోతైన, సున్నితమైన విషయం.

“పట్టువదలని విక్రమార్కుడు” అన్న పదంతో మొదలయ్యే ఈ విక్రమార్కుడు బేతాళుడు కథలు, చిన్నప్పుడు నేనెంత సరదాగా చదివేదాన్నో, మీరు కూడా అంత ఇష్టంగానూ చదువుతారని, మళ్ళీ ఆ జ్ఞాపకాలను గుర్తు తెచ్చుకుని మీ పిల్లలకు చదివి వినిపిస్తారని ఆశిస్తున్నాను.